Khi nghe đến hai chữ thiết kế, nhiều người thường nghĩ ngay đến những thứ khá chuyên môn như thiết kế logo, thiết kế website, thiết kế poster, bao bì hay nhận diện thương hiệu.
Nhưng thật ra, thiết kế không hề xa lạ như vậy.
Bạn đang nhìn thấy thiết kế ngay trong căn phòng mình đang ngồi. Nó có trên chiếc điện thoại bạn đang cầm, trên chai nước bạn uống, chiếc ghế bạn đang ngồi, bảng hiệu ngoài đường, hộp bánh trong siêu thị, tờ hóa đơn, chiếc xe bạn đi mỗi ngày và cả giao diện của những ứng dụng bạn sử dụng.
Thiết kế tồn tại ở mọi nơi quanh chúng ta.
Có thể chúng ta không để ý, nhưng phần lớn những thứ được con người tạo ra đều có một phần của thiết kế ở bên trong.
Thiết kế là gì?
Nói một cách đơn giản, thiết kế là cách con người sắp xếp và tạo ra một thứ gì đó để nó phục vụ một mục đích nhất định.
Một chiếc ghế được thiết kế để ngồi.
Một cái ly được thiết kế để uống nước.
Một chiếc điện thoại được thiết kế để con người liên lạc, làm việc và giải trí.
Một tấm biển báo được thiết kế để người đi đường có thể hiểu thông tin thật nhanh.
Một logo được thiết kế để giúp người ta nhận ra một thương hiệu.
Vì vậy, thiết kế không chỉ là chuyện làm cho một thứ trở nên đẹp mắt.
Thiết kế còn liên quan đến công năng, sự tiện lợi, cách sử dụng, cảm xúc và cách con người cảm nhận một sản phẩm.
Một chiếc ghế rất đẹp nhưng ngồi không thoải mái thì vẫn là một thiết kế chưa tốt.
Một ứng dụng có giao diện rất bắt mắt nhưng người dùng không biết phải bấm vào đâu cũng chưa phải là một thiết kế tốt.
Một chiếc hộp sản phẩm đơn giản nhưng dễ mở, dễ cầm, dễ nhận biết và truyền tải đúng thông tin lại có thể là một thiết kế rất hiệu quả.
Thiết kế bắt đầu từ những điều rất bình thường
Bạn không cần phải là designer mới có thể nhìn thấy thiết kế.
Hãy thử nhìn quanh mình.
Trên bàn có thể đang có một chiếc laptop. Nhà sản xuất không đơn giản chỉ đặt một màn hình lên một cái hộp rồi bán cho chúng ta.
Họ phải suy nghĩ về kích thước, trọng lượng, vị trí bàn phím, góc mở màn hình, cách đặt cổng kết nối, độ dày của máy, chất liệu, màu sắc và rất nhiều chi tiết khác.
Tất cả những điều đó đều liên quan đến thiết kế.
Đi ra ngoài đường, bạn sẽ thấy bảng hiệu của các cửa hàng.
Có bảng hiệu rất lớn.
Có bảng hiệu nhỏ.
Có bảng hiệu sử dụng chữ thật đơn giản.
Có bảng hiệu dùng nhiều màu sắc.
Có bảng hiệu nhìn một lần là nhớ, nhưng cũng có bảng hiệu đi ngang qua vài lần vẫn không biết cửa hàng bán gì.
Đó cũng là thiết kế.
Vào siêu thị, chúng ta lại gặp thiết kế ở khắp nơi.
Bao bì mì gói, chai nước, hộp sữa, túi bánh, nhãn mỹ phẩm, hộp thuốc, biển chỉ dẫn, kệ hàng…
Mỗi sản phẩm đều phải được thiết kế để thu hút sự chú ý, cung cấp thông tin và giúp người mua nhận biết sản phẩm.
Chúng ta gặp thiết kế nhiều đến mức đôi khi không còn nhận ra nó nữa.
Thiết kế không chỉ là làm cho đẹp
Đây có lẽ là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất về thiết kế.
Nhiều người nghĩ designer đơn giản là người làm cho mọi thứ đẹp hơn.
Điều đó đúng, nhưng chưa đủ.
Một thiết kế tốt thường phải giải quyết một vấn đề nào đó.
Ví dụ, một nhà hàng cần làm menu.
Nếu chỉ nghĩ đến chuyện menu phải đẹp, người thiết kế có thể tạo ra một sản phẩm rất bắt mắt.
Nhưng nếu chữ quá nhỏ, khách khó đọc.
Nếu món ăn được sắp xếp lộn xộn, khách khó tìm.
Nếu giá tiền không rõ ràng, khách phải mất thời gian tìm kiếm.
Nếu hình ảnh quá nhiều, toàn bộ menu trở nên rối mắt.
Như vậy, một chiếc menu đẹp nhưng khó sử dụng chưa chắc là một thiết kế tốt.
Thiết kế tốt thường là sự kết hợp giữa đẹp và đúng.
Đúng với mục đích.
Đúng với người sử dụng.
Đúng với hoàn cảnh.
Và đôi khi, thiết kế tốt còn là việc biết bỏ bớt những thứ không cần thiết.
Một chiếc nút bấm cũng là thiết kế
Chúng ta sử dụng các ứng dụng điện thoại mỗi ngày nhưng ít khi nghĩ rằng từng chi tiết nhỏ trên màn hình đều có thể đã trải qua quá trình thiết kế.
Nút “Mua ngay”.
Nút “Đăng nhập”.
Biểu tượng giỏ hàng.
Thanh tìm kiếm.
Thông báo.
Menu.
Các biểu tượng nhỏ trên màn hình.
Tất cả đều cần được sắp xếp sao cho người dùng có thể hiểu và sử dụng một cách tự nhiên.
Nếu một nút bấm quá nhỏ, người dùng khó nhấn.
Nếu màu sắc không đủ tương phản, người dùng khó nhìn.
Nếu các thành phần nằm quá gần nhau, người dùng dễ bấm nhầm.
Đó là lý do thiết kế không chỉ nằm ở hình ảnh.
Nó còn nằm trong trải nghiệm của con người khi sử dụng một sản phẩm.
Thiết kế có mặt trong thành phố
Hãy thử đi bộ trên một con đường quen thuộc và quan sát kỹ hơn một chút.
Bạn sẽ thấy rất nhiều thiết kế mà bình thường mình bỏ qua.
Tên đường.
Biển giao thông.
Trạm xe buýt.
Biển quảng cáo.
Mặt tiền cửa hàng.
Số nhà.
Logo của các thương hiệu.
Cột đèn.
Ghế công cộng.
Thùng rác.
Cách bố trí vạch qua đường.
Ngay cả việc sử dụng màu sắc trên biển báo cũng có lý do.
Màu đỏ thường tạo cảm giác cảnh báo hoặc dừng lại.
Màu xanh thường được dùng cho những thông tin mang tính hướng dẫn.
Màu vàng dễ thu hút sự chú ý.
Đây không phải là những quy luật tuyệt đối, nhưng chúng cho thấy màu sắc, hình dạng và cách sắp xếp có thể ảnh hưởng đến cách con người nhận thông tin.
Một thành phố dễ sử dụng cũng cần rất nhiều thiết kế tốt.
Thiết kế nằm trong những thứ chúng ta cầm trên tay
Điện thoại là một ví dụ rất rõ.
Chúng ta thường chỉ quan tâm chiếc điện thoại có đẹp không, camera có tốt không, pin có lâu không.
Nhưng phía sau đó là hàng loạt quyết định về thiết kế.
Kích thước máy.
Độ cong của các cạnh.
Vị trí camera.
Vị trí nút bấm.
Kích thước màn hình.
Kiểu chữ trong giao diện.
Biểu tượng.
Màu sắc.
Âm thanh.
Hoạt ảnh.
Ngay cả cảm giác khi cầm điện thoại trên tay cũng là một phần của trải nghiệm thiết kế.
Một sản phẩm được sử dụng hàng ngày càng nhiều thì thiết kế càng có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của chúng ta.
Thiết kế cũng nằm trong những thứ rất nhỏ
Không phải thiết kế nào cũng cần phải hoành tráng.
Một chiếc vé.
Một tấm danh thiếp.
Một nhãn dán.
Một chiếc hộp.
Một cây bút.
Một tờ giấy.
Một chiếc túi.
Một chiếc áo.
Một biểu tượng nhỏ.
Những thứ này đều có thể chứa rất nhiều quyết định về thiết kế.
Ví dụ, trên một chiếc áo, việc đặt logo ở đâu, kích thước bao nhiêu, màu gì và sử dụng kiểu chữ nào đều ảnh hưởng đến tổng thể.
Trên một chiếc hộp, việc đặt thông tin ở mặt trước hay mặt sau cũng ảnh hưởng đến cách người mua tiếp nhận sản phẩm.
Có những quyết định rất nhỏ nhưng lại tạo ra sự khác biệt rất lớn.
Tại sao chúng ta ít nhận ra thiết kế?
Một điều khá thú vị là:
Thiết kế càng tốt đôi khi chúng ta càng ít để ý đến nó.
Bạn sử dụng một chiếc cửa rất dễ mở và có thể chẳng bao giờ nghĩ về thiết kế của tay nắm cửa.
Bạn đi vào một cửa hàng và dễ dàng tìm thấy quầy thanh toán nhưng không nghĩ rằng cách bố trí không gian đã được tính toán.
Bạn mở một ứng dụng và biết ngay phải bấm vào đâu nhưng không nghĩ rằng có người đã dành rất nhiều thời gian để sắp xếp giao diện.
Một thiết kế tốt có thể khiến mọi thứ trở nên tự nhiên đến mức người dùng không còn phải suy nghĩ về nó.
Ngược lại, khi thiết kế có vấn đề, chúng ta lập tức nhận ra.
Một cánh cửa mở ngược hướng.
Một bảng chỉ dẫn khó hiểu.
Một ứng dụng không biết bấm ở đâu.
Một bao bì khó mở.
Một website quá rối.
Lúc đó, chúng ta mới nhận ra thiết kế thực sự quan trọng như thế nào.
Thiết kế và cảm xúc
Thiết kế không chỉ giúp chúng ta hiểu và sử dụng một thứ gì đó.
Nó còn có thể tạo ra cảm xúc.
Một quán cà phê có thể sử dụng ánh sáng vàng, nội thất gỗ và những gam màu nhẹ để tạo cảm giác ấm áp.
Một thương hiệu thể thao có thể sử dụng hình ảnh mạnh, chữ lớn và màu sắc nổi bật để tạo cảm giác năng động.
Một thương hiệu mỹ phẩm có thể sử dụng thiết kế tối giản để tạo cảm giác sạch sẽ và cao cấp.
Một cửa hàng dành cho trẻ em có thể sử dụng màu sắc vui tươi và hình minh họa ngộ nghĩnh.
Không có một phong cách thiết kế nào phù hợp với tất cả mọi thứ.
Thiết kế tốt là thiết kế phù hợp với đối tượng và mục đích.
Đây cũng là lý do một designer không chỉ cần biết sử dụng phần mềm.
Họ cần hiểu con người.
Logo cũng là một dạng thiết kế rất gần gũi
Khi nhìn thấy một dấu hiệu quen thuộc, chúng ta có thể nhận ra thương hiệu gần như ngay lập tức.
Đó chính là một trong những vai trò quan trọng của logo.
Logo không phải toàn bộ thương hiệu, nhưng nó là một phần rất dễ nhận biết của thương hiệu.
Một logo tốt thường cần có khả năng nhận diện, phù hợp với thương hiệu và có thể sử dụng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.
Nó có thể xuất hiện trên biển hiệu rất lớn.
Nhưng cũng có thể thu nhỏ xuống một biểu tượng trên điện thoại.
Có thể in trên danh thiếp.
Có thể nằm trên bao bì.
Có thể xuất hiện trên website hoặc mạng xã hội.
Vì vậy, phía sau một hình ảnh tưởng như đơn giản có thể là khá nhiều suy nghĩ về hình dạng, tỷ lệ, khoảng cách, màu sắc và khả năng sử dụng.
Ai cũng có thể học cách nhìn thiết kế
Một điều thú vị là khả năng cảm nhận thiết kế không chỉ dành cho những người học mỹ thuật hay thiết kế đồ họa.
Bạn hoàn toàn có thể bắt đầu bằng cách quan sát.
Khi nhìn một poster, hãy tự hỏi:
Tại sao tiêu đề lại đặt ở đây?
Tại sao màu này được sử dụng?
Tại sao hình ảnh lại lớn như vậy?
Tại sao phần thông tin này được làm nhỏ?
Khi nhìn một bao bì, hãy thử nghĩ:
Tại sao logo nằm ở vị trí đó?
Tại sao sản phẩm sử dụng màu này?
Thông tin nào được ưu tiên?
Khi sử dụng một ứng dụng:
Tại sao mình biết phải bấm vào nút này?
Tại sao nút đó lại nổi bật?
Tại sao mình cảm thấy ứng dụng này dễ sử dụng hơn ứng dụng khác?
Những câu hỏi rất đơn giản như vậy có thể giúp chúng ta bắt đầu hiểu về thiết kế.
Nhìn thiết kế cũng là một cách hiểu cuộc sống
Khi bắt đầu chú ý đến thiết kế, bạn sẽ nhận ra thế giới xung quanh thú vị hơn rất nhiều.
Một con đường không chỉ còn là một con đường.
Bạn bắt đầu nhìn cách các biển báo được đặt.
Một cửa hàng không chỉ là nơi mua bán.
Bạn bắt đầu nhìn cách họ dùng màu sắc, ánh sáng và bảng hiệu.
Một chiếc điện thoại không chỉ là thiết bị.
Bạn bắt đầu chú ý đến cách giao diện được tổ chức.
Một chiếc hộp không chỉ là cái hộp.
Bạn bắt đầu nhìn cách nó được mở, cách thông tin được trình bày và cách sản phẩm được bảo vệ bên trong.
Thiết kế giúp chúng ta nhận ra rằng mọi thứ do con người tạo ra đều ít nhiều mang dấu ấn của cách con người suy nghĩ.
Không phải thiết kế nào cũng cần cầu kỳ
Trong thời đại mà hình ảnh ngày càng đẹp và công cụ thiết kế ngày càng mạnh, đôi khi chúng ta dễ nghĩ rằng thiết kế phải thật phức tạp mới tốt.
Nhưng thực tế không hẳn như vậy.
Một thiết kế đơn giản vẫn có thể rất tốt.
Thậm chí, sự đơn giản đôi khi còn khó hơn sự phức tạp.
Bởi vì khi bỏ đi những thứ không cần thiết, mỗi chi tiết còn lại đều phải có lý do để tồn tại.
Một chiếc bảng chỉ dẫn chỉ cần giúp người ta tìm đúng đường.
Một chiếc bao bì chỉ cần giúp người mua nhận ra sản phẩm và đọc được thông tin cần thiết.
Một logo chỉ cần giúp thương hiệu được nhận biết và sử dụng hiệu quả.
Thiết kế không nhất thiết phải gây choáng ngợp.
Nhiều khi, thiết kế tốt chỉ đơn giản là khiến mọi thứ trở nên dễ hiểu hơn một chút.
Thiết kế tồn tại ở mọi nơi
Từ lúc thức dậy cho đến khi đi ngủ, chúng ta liên tục tiếp xúc với thiết kế.
Chiếc đồng hồ báo thức.
Điện thoại.
Bàn chải đánh răng.
Tuýp kem.
Chiếc áo.
Ly cà phê.
Xe máy.
Biển báo.
Cửa hàng.
Website.
Mạng xã hội.
Bao bì.
Những con chữ chúng ta đọc.
Những biểu tượng chúng ta nhìn thấy.
Những sản phẩm chúng ta sử dụng.
Tất cả đều có thể là kết quả của một quá trình thiết kế.
Và điều thú vị nhất là chúng ta không cần phải trở thành designer mới có thể hiểu được điều đó.
Chỉ cần chậm lại một chút và quan sát.
Bạn sẽ thấy thiết kế ở ngay trước mắt mình.
Kết
Thiết kế không phải là một thứ quá xa vời hay chỉ dành riêng cho những người làm nghề sáng tạo.
Nó ở trong những điều rất bình thường của cuộc sống.
Nó giúp chúng ta nhận biết, sử dụng, lựa chọn và cảm nhận thế giới xung quanh.
Một thiết kế tốt có thể khiến một thứ trở nên dễ hiểu hơn.
Một sản phẩm trở nên dễ sử dụng hơn.
Một thương hiệu trở nên dễ nhớ hơn.
Một không gian trở nên dễ chịu hơn.
Và đôi khi, một thiết kế rất tốt lại là thiết kế mà chúng ta gần như không nhận ra nó đang tồn tại.
Bởi vì nó đã hòa vào cuộc sống một cách tự nhiên.
Thiết kế tồn tại ở mọi nơi quanh chúng ta.
Có lẽ điều duy nhất thay đổi là từ hôm nay, khi bước ra đường, bạn sẽ bắt đầu nhìn thấy nó nhiều hơn.
